Amgueddfa Cymru’n canfod cartrefi newydd i gerbydau rheilffordd sydd ddim yn cael digon o ddefnydd

Prif bwrpas hyn yw cynyddu budd cyhoeddus gwrthrychau yn y casgliad cenedlaethol sy'n cael eu tanddefnyddio drwy ganfod cartref newydd iddyn nhw. Bydd y gwrthrychau’n cael adfywiad drwy gael eu harddangos a/neu eu defnyddio mewn gwahanol gyd-destunau lle gall y cyhoedd eu mwynhau unwaith eto.

Mae gan Amgueddfa Cymru gasgliad o gerbydau rheilffordd sydd wedi bod mewn storfa yng Nghanolfan Gasgliadau Genedlaethol Nantgarw ers cau Amgueddfa Diwydiant a Morwrol Cymru ym Mae Caerdydd yn 1998. Gyda diwedd cynlluniau Canolfan Rheilffordd Cymru, cadwodd Amgueddfa Cymru'r cerbydau rhag ofn y byddai modd eu harddangos yn Amgueddfa Genedlaethol y Glannau yn Abertawe pan fyddai'n agor yn 2005. Fodd bynnag, nid oedd hyn yn bosibl o ystyried lleoliad cyfyngedig yr Amgueddfa yng nghanol Abertawe, a naratif ei harddangosfeydd.

Fel sefydliad, mae Amgueddfa Cymru bob amser wedi bod yn barod i dderbyn ceisiadau i fenthyca cerbydau neu i drosglwyddo eu perchnogaeth i reilffyrdd treftadaeth os yw hynny'n briodol. Cafodd eitemau eu rhoi ar fenthyg i Reilffordd Bro Morganwg o 1998 hyd nes i honno gau yn 2005, ac mae sawl locomotif a cherbyd wedi cael eu trosglwyddo i reilffyrdd treftadaeth dros y blynyddoedd hefyd. Mae Amgueddfa Cymru wedi adeiladu ar y gwaith hwn drwy drosglwyddo cerbydau i sefydliadau all gynnig mwy o fynediad i’r cyhoedd ac o bosibl eu hadfer er mwyn i'r cyhoedd eu mwynhau, fel arddangosfa neu fel trenau gweithredol.

Dywedodd Dr Kath Davies, Cyfarwyddwr Casgliadau ac Ymchwil:

“Gallu rhoi cartref newydd i rai o’r cerbydau hyn yw’r canlyniad gorau posibl ac rydyn ni wrth ein boddau yn gallu arddangos cyfoeth hanesyddol Cymru. Mae dros 5.3 miliwn o wrthrychau yn ein casgliad ac mae'n amhosibl dangos popeth, felly mae’n bbleser gallu rhoi cartref newydd i'r cerbydau hyn mewn gwahanol amgueddfeydd i roi bywyd newydd iddyn nhw.”

Mynegodd amgueddfeydd y tu allan i Gymru a rheilffyrdd treftadaeth ac amgueddfeydd yng Nghymru eu diddordeb yn y syniad o roi cartref newydd i'r holl gerbydau rheilffordd. Bydd Amgueddfa Cymru yn cysylltu â'r sefydliadau sy'n derbyn y cerbydau a chontractwyr cludo arbenigol i’w symud yn ystod mis Chwefror 2026.